Kollajen Nedir ve Faydaları Nelerdir?

Yapışkanlık sağlayan bir proteindir. Tüm vücudu bir arada tutar. Kemiklerden cildimize kadar çoğu dokuda ve bağ dokusunda bulunur. En çok kemik, kas, diş, tendonlar, eklemlerde vardır. Ayrıca bağırsakların iç yüzünde kollajen vardır. Vücudumuzda bulunan fibroblast isimli hücreler glisin, prolin ve hidroksipiroin isimli aminoasitlerden kollajen üretir. Bu üretimi C vitamini artırır.

Kollajen 3 ayrı protein zincirinden oluşur. Halatı andıran üçlü sarmal şeklindedir. Buna heliks denir. H bağları ile sağlamlaşan bu 3 polipeptid önce fibril oluşturur. Fibriller lifleri, lifler de kollajen demetlerini yapar.

Kollajen, tip olarak 30’dan fazladır.

Tip-1, tip-2, tip-3, tip-5 ve tip-11: Lif yapısındadır. Lifsel kollaj enler C vitaminine bağımlıdır. Yara iyileşmesi ve özellikle skar dokusunda başlıca yapıyı yapar.

Tip-4 kollajen: Lif yapısında değildir.

Kollajen, vücuttaki toplam proteinin yaklaşık üçte birini oluşturur.

Kollajeni hangi dokuda hangi hücre üretir

  • Bağ dokusunda: Fibroblastlar
  • Kıkırdak dokusunda: Kondroblastlar
  • Kemik dokusunda: Osteoblastlar, Odontoblastlar
  • Arter duvarında, solunum ve sindirim sisteminde ve uterusta: Düz kas hücreleri: Tip-1 ve tip-5 kollajen üretir.
  • Epitel Hücreleri Tip-4 Kollajen üretir.

Kollajen yapımı uykuda melatonin hormonu tarafından artırılır.

Ciltte tip-1 ve tip-3 kollajen vardır.

Kollajen tipleri

  • Tip-1: Dayanıklılığı en fazla olan büyük çaplı lif tipidir. Vücuttaki kollajenin %90’ını oluştur. Cilt, kemik, tendon, kiriş organ kapsüllerinde vardır. Demetler oluşturur. Sıkı paketlenmiş liflerden oluşur. Cilt için çok önemlidir.
  • Tip-2: Hyalin ve elastik kıkırdakta bulunur. Demetleşme yapmaz. Gevşek paketlenmiş liflerden oluşur. Eklem kıkırdağında vardır. Eklem için önemlidir.
  • Tip-3 : Ciltte, kalp kapakçığı, düz kas dokusu, yara iyileşmesinde, kemik iliği, dalak, lenf düğümünde vardır. Kas ve damarlar için önemlidir. Damar esnekliği ve kas güçlülüğünü sağlar.
  • Tip-4: Lif oluşmaz, enine bant yapar; bazal membranda bulunur.
  • Tip-5: Çok yaygındır her yerde bulunur.

Kas iskelet sistemi dokuları, yani tendon, bağlar, kıkırdak ve kemiğin yapı ve fonksiyonu kollajenden zengin ekstasellüler (hücre dışı) matriks dokusuna bağlıdır. Bu dokunun içinde su, mineral ve kollajen vardır. Yeterli beslenme ve egzersiz bu matriks dokusunu sağlamlaştırır. Hastalık durumunda bu matriks yetersiz olur ve birçok hastalık ortaya çıkar. Antibiyotikler kollajen ve glikozaminoglikan sentezini bloke eder.

Vücudumuz normalde kollajen üretir, ancak üretim 25 yaşından sonra azalmaya başlar ve cildimizde kırışıklıklar, çizikler oluşur. Yaş ilerledikçe ve kollajen azaldıkça eklemlerde ve kıkırdaklarda sıkıntı, ciltte kırışıklık ve sarkmalar başlar. Şeker hastalığı, şişmanlık, sigara, alkol, kirli hava, güneş, UV ışınları, C vitamini yetersizliği kollajen yıkımını artırır.

Uterustaki (rahim) ekstrasellüler matriksteki kollajen ve elastin, östrojen ve progesteron hormonlarından etkilenir. Doğum öncesi, rahim ağzında (serviks) bulunan ekstrasellüler matriks yumuşar ve doğum gelişir.

Kollajen dokuyu etkileyen faktörler

1.Hareket, kollajeni artırır: Hareketsizlik kollajeni zayıflatır.

2.Yaş: 20 yaşına kadar artar. 60 yaş sonrası kuvveti azalır.

3.Gebelik: Relaksin hormonu doku esnekliğini artırır.

4.ilaçlar: Kortizon kullanımı kollajeni azaltır. Nonstreoid anti enflamatuarlar artırır.

5.Böbrek yetmezliğinde kollajen azalır: Ligament ve eklemler zayıflar.

6.Greftler: 1,5-2 yılda normal özelliğini kazanır.

Kollajeni doğru beslenme, spor ve yeterli uyku artırır

Kemik suyu, paça, kelle, işkembe çorbası içerek kollajen alimini artırabilirsiniz. Ayrıca kollajen üretimi için gerekli c vitamini, magnezyum ve aminoasit yönünden zengin gıdaları tüketmek gerekir.

  • C vitamini için: Portakal, çilek, biber, brokoli, kivi
  • Prolin aminoasidi için: Yumurta, et, kemik suyu, balık
  • Lizin aminoasidi için: Et, balık, kuruyemiş, kuru baklagil
  • Çinko alımı için: Tohumlar, kabak çekirdeği, ay çekirdeği, ceviz, badem
  • Bakır alımı için: Tam tahıllar, fasulye, nohut, yeşil yapraklı sebzeler
  • Beslenme dışında, egzersiz kollajen üretimini artır. Demek ki yeterli ve dengeli beslenme ve egzersiz kollajen yapımı için çok önemli.
  • Uykuda melatonin hormonu kollajen sentezini artırmaktadır.

Bu nedenle en az 7 saat uyku gereklidir.

Takip edilen ,,,,,,,