Kayaç ve Mineraller

Magma, birkaç bin derece sıcaklığında bir eriyiktir. İçinde barındırdığı bütün içerikler sıvı haldedir. Soğuma esnasında içindeki bileşimlere bağlı olarak, bir kitle halinde sertleşirse kayaçlardan bahsederiz, çünkü bir sürü maddenin bileşiminden oluşur. Veya soğuma esnasında bazı az sayıdaki bileşen ama her halükârda en az iki kimyasal elementten oluşmak koşuluyla, kristalize olursa o durumda da minerallerden bahsederiz. Bu durumda kristallerin ne kadar bir sürede oluştuğu faktörü de tabii ki çok önemli bir rol oynamaktadır.

Kayaç veya mineraller direkt sıvı magmadan oluşmuşsa, bunlara “Magmatit Kayaç” adı verilir. Bunlarda aralarında sınıflandırılır ve sıvı magma yeryüzüne çıkıp veya yeryüzüne çok yakın derinliklerde katılaşırsa “Volkanik Yüzey Kayacı ”, yer kabuğunun altında derinliklerde katılaşırsa “Plutonik Derinlik Kayacı ” olarak adlandırılır.

Tortul Taşlar (Sedimanter Taşlar): Tortulaşma suretiyle meydana gelip, genellikle tabakalı olur ve fosil ihtiva ederler.

Başkalaşım Taşlar (Metamorfık Taşlar): Tortul veya Magmatik taşların değişmeleriyle meydana gelirler.

Gelelim Mineroloji’deki “kaya” “değerli taş” ve “kristal” tanımlamalarına:

Mineraloji sözcüğü “mineralis” kelimesinden gelir. Latince, “yer kabuğundan çıkarılan cisim ” anlamındadır. Mineraller yeryüzündeki kayaçları oluşturan bileşenlerdir.

Genel olarak düşünürsek, “kaya” terimi insanlar tarafından değiştirilmemiş doğal mineral, “değerli taş “terimi minerallerin özel işlemler sonucu sertlik, dayanıklılık ve parlaklık özelliği kazandırılmış hali, “kristal” terimi ise genellikle değerli taşların iç yapılarının geometriksel bir şekil alması durumudur.

Sonuç olarak: “TAŞ” terimi bütünüyle mineralleri, değerli taşları ve kayaları kapsamaktadır.

Minerallerin doğada veya deneysel olarak yapılan incelemelerde de gözlendiği gibi, oluşum şartları bunların belirli fızikokimyasal şartlarda oluşurlar. (*) Buradan mineralojinin bir amacının da minerallerin oluşturduğu yerkabuğunun kimyasal ve fiziksel yapısının öğrenilmesi, yerkabuğunun tarihinin bilinmesi ve yeraltı kaynaklarından yararlanılması olduğunu anlıyoruz.

(2) Fiziko-kimyasal Şartlar: Belirli sıcaklık ve basınç altında ve ortamın kimyasal durumu ile ilgili etkenleri ihtiva eder.

Mineraller belirli bir kimyasal bileşime sahiptirler. O halde her mineral bir kimyasal formül ile ifade edilir. Minerallerin kimyasal formülleri genellikle sabittir. Ancak belirli sınırlar içinde belirli kaidelerle değişebilir. Çok ender olarak saf elementler (altın, gümüş, bakır vs) şeklinde oluşan mineraller, yerkabuğunda meydana gelen doğal fızikokimyasal olayların ürünleridir.

Minerallerin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

1 – Doğal olarak oluşur.

2-Herhangi bir parçası bütününün özelliklerini taşır.

3-Belirli bir kimyasal formülü vardır.

4-Katı halde olup nadiren sıvıdır.

5-İnorganiktir.

Takip edilen ,,,,,,,